Klant heeft eigenlijk niets te zeggen over prijs zorg

01-02-2010 10:22:11

De burger mag overal over meepraten, behalve over de prijs van zijn heupoperatie. Anderen bepalen de kosten van de zorg. Dat moet anders.

Waarom mag de burger in Nederland wel zelf beslissen welk deel uit het eigen budget hij besteedt aan vakantie, huisdieren en ondoelmatige zorg, maar mag hij niet zelf bepalen wat hij wil betalen voor noodzakelijke zorg? Deze vraag is weer actueel nu de NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit) onlangs concludeerde dat na twee ziekenhuisfusies met vrije prijsvorming de zorginkoop van heupoperaties duurder is geworden.

Wederom staat het nut van meer marktwerking ter discussie. Klopt die prijs van de heupoperaties wel, willen Kamerleden weten. De wedervraag is: voor wie is de prijs eigenlijk te hoog? Voor de minister? Voor de verzekeraar? Voor het ziekenhuis of voor de patiënt met zijn nieuwe heup? En wat is de klant gevraagd?

Markt

Onder marktwerking wordt verstaan: de markt het werk laten doen, waarbij de concurrentie de prijzen in toom houdt en vraag en aanbod met elkaar in evenwicht brengt. Het evenwicht tussen wat je krijgt aan zorg en wat je voor deze zorg betaalt, wordt echter juist niet door de markt bepaald, maar sinds jaar en dag door anderen dan de klant/patiënt zelf. Als we de klant serieus nemen, mag deze dan zelf meebepalen wat deze voor noodzakelijke zorg wil betalen?

In ons zorgstelsel zijn bij prijsvorming drie dingen van belang. Wat is noodzakelijke zorg? Wat kost noodzakelijke zorg? Wie betaalt noodzakelijke zorg?

Noodzakelijke zorg is beschreven in zorgprotocollen, opgesteld door beroepsverenigingen, getoetst door patiënten/consumenten, Gezondheidsraad, het College voor Zorgverzekeringen en de Inspectie. De problemen beginnen bij de vraag wat zorg kost.

Prijs

Om de prijs te bepalen zie je ineens dat heel andere partijen in beeld komen: Zorgautoriteit, Raad voor Volksgezondheid en ministerie. Bij geen enkele onderneming in Nederland is de productontwikkeling losgekoppeld van de kostprijs en vraagprijs. Waarom dan wél

De derde vraag gaat over betaling van zorg. Het antwoord lijkt simpel: de afnemers van zorg betalen de zorgrekening. Of en hoe je dit in de vorm giet van meer/minder solidariteit is een politieke keuze.

Patiëntenbelang als uitgangspunt houdt in dat de burgers serieus worden genomen

De meeste gezonde burgers willen zo min mogelijk premie betalen, maar de meeste zieke patiënten willen de beste zorg. Dit zijn geen verenigbare uitgangspunten voor beleid. Het uitgangspunt is: we betalen, individueel of samen, de kosten van noodzakelijke zorg. Als de zorg is beschreven, de kostprijs bekend is en de klant instemt, is het betalingsprobleem opgelost. Maar wat wordt de burger gevraagd? Minder zorg? Dat is goedkoper. Méér en betere zorg is veelal duurder. Niet alles wat medisch kan, hoeft te worden ingekocht.

Als het kabinet voor zorgkosten de belastingen, de werkgeversbijdrage en de eigen bijdragen niet wil verhogen, zullen de zorgpremies moeten worden verhoogd met 13 procent per jaar naar 1.800 euro in 2014. In een tijd dat de minister van VWS ook nog fors moet bezuinigen. De minister hoopt deze bezuiniging mede te bereiken door verzekeraars te dwingen scherper in te kopen met lagere prijzen. Nu blijkt deze inkoop bij heupoperaties bij fuserende ziekenhuizen niet kostenbesparend.

Proces

Bij het hele proces van de invulling van 13 miljard euro bezuiniging in de komende jaren in de zorg, wordt de burger tot op heden nauwelijks betrokken. Het zorgbudget wordt vastgesteld door de minister van Financiën, de input komt van OESO, het EU stabiliteitspact en het algemene economische principe van elk huishouden dat er niet meer uitgegeven kan worden dan er binnenkomt. In dezelfde tijd claimt de minister van VWS het gedachtegoed van concurrentiestrateeg Michael Porter om betere zorg af te dwingen.

Patiëntenbelang als uitgangspunt houdt in dat de burgers serieus worden genomen door hen lastige keuzes voor te leggen en te laten meebeslissen. We moeten niet alleen aan burgers vragen wat voor soort zorg zij willen, we moeten hen ook wijzen op de consequenties voor de kosten. Wat de Nederlander moet betalen, wordt nu door anderen bepaald. Patiëntenbelang kan alleen gediend worden als burgers zelf het evenwicht mogen bepalen tussen verkregen zorg en de kosten daarvoor. Daar is geen marktwerking voor nodig, maar verantwoord burgerschap.

Anton Maes is huisarts in Dieren en bestuurslid Stichting Vrije Huisarts.

Deel deze pagina met anderen

• Facebook
• Google
• LinkedIn
• Delicious
• Twitter